Joost Moosdijk (CFO bij Zkr.): "De ‘pessimist’ aan tafel"

Bij EY was Joost van de Moosdijk nog “dat vervelende ventje” met lastige vragen. Nu is hij CFO van scale-up Zkr. en stelt hij die vragen aan zijn eigen oprichters.

Twee weken. Langer zat Joost van de Moosdijk niet op het Rotterdamse kantoor van Deloitte voor zijn scriptiestage. Het was begin 2020 en COVID kwam opzetten. Toen kwam het verzoek om voortaan thuis te werken. Joost kwam uit Brabant, dat vlak na carnaval als risicogebied werd aangemerkt. Een paar dagen later ging heel Nederland op slot. Hij maakte zijn stage vanuit huis af, kreeg keurig zijn vergoeding en had met niemand echt contact gehad.

Het is een passend begin voor een loopbaan die zelden het geplande pad volgde. Eerst de Big Four, daarna een scale-up, en binnen twee jaar CFO. Wie Joost naar de rode draad vraagt, krijgt geen verhaal over ambitie of een vijfjarenplan. “Als ik me ergens in vastbijt, dan laat ik het niet los tot het is gelukt.”

Quaestor van het dispuut

Joost is geboren in Eindhoven en opgegroeid in Veldhoven. In Tilburg nam hij ruim de tijd voor zijn studie en studententijd, en leerde hij zowel binnen als buiten de collegezaal. Bij zijn studentenvereniging en dispuut leerde hij samenwerken in groepen en vanuit niets iets concreets neerzetten, ook met mensen met wie het niet vanzelf klikte. Als quaestor hield hij de boeken bij, en zo ontdekte hij dat het accountancyvak hem aantrok. De keuze voor de accountancymaster was daarna snel gemaakt.

Vóór de thuisstage bij Deloitte had Joost al stage gelopen bij EY in Eindhoven. Na zijn studie koos hij er bewust voor om daar te gaan werken. Daar kende hij tenminste mensen.

‘Dat vervelende ventje’

Bij EY begon hij zoals elke starter: als “dat vervelende ventje dat een vraag stelt die hij maar half snapt”. Hij leerde er dat het vak minder zwart-wit is dan het van buiten lijkt. “Je bevindt je soms best wel in een grijs gebied. Als je een vraagstuk op de ene manier uitlegt, klopt het ergens wel. Maar als je het op een andere manier uitlegt, kunnen we er ook wel komen.” Een compromis noemt hij dat nadrukkelijk niet. Het gaat erom een weg te vinden die voor iedereen te bewandelen is, zonder de klantrelatie op te blazen.

Wat hij er vooral aan overhield, is een reflex: alles kritisch benaderen.

“Ondernemers zijn vaak hyperoptimistisch en zien die risico’s niet. Het is wel mooi dat je dan een pessimist wordt genoemd, maar het is een belangrijke tegenhanger.”

Toch knaagde er iets. Het piramidemodel betekende tien jaar buffelen voordat je echt invloed had, en Joost had het gevoel dat hij “iets te weinig in de maat liep” om die kans te krijgen. Het echte kantelpunt kwam van de klanten zelf. Grote corporates legden zijn bevindingen naast zich neer: “We doen het al tien jaar zo, en we krijgen die goedkeurende verklaring toch wel.” Een kleinere, snelgroeiende klant ging er juist meteen mee aan de slag. Bij de een was hij een verplicht nummer, bij de ander maakte hij het verschil. Dat gevoel liet hem niet meer los.

Een laptop, en succes ermee

De overstap kwam via een goede vriend, investment manager bij een investeerder die hands-on meebouwt aan haar bedrijven. Die had gezien hoe Joost in de zwaarste EY-periodes ’s avonds nog doorwerkte aan zijn postmaster. Toen er bij Zkr. een plek vrijkwam als businesscontroller, onder een fractional CFO, pakte hij de telefoon.

Het sollicitatiegesprek was allesbehalve standaard, maar het enthousiasme over het product sloeg direct over. “Niks was te gek. Daar had ik wel zin in, in plaats van die stoffige accountants.”

Zijn eerste werkdag was het tegendeel van de uitgedokterde EY-training: een laptop en de opdracht om zelf op onderzoek uit te gaan. Er moest nog veel gebouwd worden. Processen, verdeling van verantwoordelijkheden: vroeg je op de werkvloer wie waarvoor verantwoordelijk was, dan kreeg je van drie collega’s drie verschillende antwoorden. Joost begon bij de financiële administratie en schoof van daaruit steeds verder op. Systemen en automatisering, omdat hij daar handig in bleek. HR, toen een collega vertrok. ISO-beleid, omdat hij wist wat een audit inhield.

“Bij een grote club kom je op een afdeling terecht en zie je een stukje. Hier zat ik binnen no-time met mijn handen in alle processen.”

Drie banen en een perfectionist

Dat had een prijs. Een tijdlang deed hij in de praktijk drie, vier banen tegelijk, en voor een perfectionist schuurt dat. “Ik kan het wel allemaal een beetje doen, maar niks echt helemaal perfect.” Hij moest leren grenzen aan te geven; een collega noemde hem in het begin nog “zacht-aardig”. Inmiddels staat er een fundament en worden verantwoordelijkheden echt belegd, voor een flink deel dankzij wat Joost heeft neergezet.

En die kritische blik uit zijn accountantstijd? Die blijkt in een scale-up goud waard. De oprichters zitten zelf in sales en zijn, zoals het echte ondernemers betaamt, geregeld net iets te optimistisch. “Inmiddels weet ik dat je daar toch kritisch naar moet blijven kijken.” Het vervelende ventje is de pessimist aan tafel geworden. Klinkt niet als een promotie, maar het is wel precies wat een groeibedrijf nodig heeft.

‘Dan ben je dus blijkbaar de CFO’

Zkr. helpt bedrijven te voldoen aan wet- en regelgeving zoals de Wwft. Joost vat het samen met een knipoog naar de Belastingdienst: “Leuker kunnen we het niet maken, wel gemakkelijker.”

Lange tijd had het bedrijf een fractional CFO, een fractional controller én een extern accountantskantoor. Alleen deed Joost veel van dat werk in de praktijk al zelf. Op een gegeven moment lag de vraag voor de hand: kan hij dit niet gewoon doen? Drie partijen kosten geld, en het businessmodel is overzichtelijk. Het kon. Zijn eigen uitleg van die promotie is even droog als typerend:

“Ik ben gewoon verantwoordelijk voor de financiën, en dan ben je dus blijkbaar de CFO.”

Dat is hij nu elf maanden. Zkr. wordt gefinancierd door investeerders die zijn ingestapt met het idee om het bedrijf ooit goed te kunnen verkopen. Zo’n traject wil Joost nog wel een keer meemaken. Voor een financieringsronde bouwde hij een complex forecastingmodel met verschillende scenario’s: realistisch, rooskleurig en eentje waarin alles tegenzit. Want cijfers alleen overtuigen niemand, weet hij. “Het is ook het verhaal dat je erbij vertelt.”

Bouwen aan je eigen vervanger

Intussen verschuift zijn werk naar waar hij ooit voor werd aangenomen: business control, op steeds schonere data. AI speelt daarin een grote rol. Bij zusterbedrijf CreditChecken werd orderinformatie vroeger op een manier vastgelegd die werkte, maar geen analyses op de belangrijkste cijfers toeliet. Joost heeft dat proces volledig geautomatiseerd, met de juiste datacapture. Nu voer je de gegevens één keer in en rolt de rest, van offerte tot factuur, automatisch door de systemen. Een mens klikt alleen nog ter controle.

Joost is er enthousiast over, maar niet naïef.

“Je kunt nu echt vette dingen bouwen met AI. Maar als je zo’n agent bouwt, vervangt die je gewoon. Als je jezelf niet nuttig maakt, ben je dadelijk overbodig.”

Zijn antwoord: de persoon worden die bedenkt wát er gebouwd moet worden. “Voor nu zie ik het vooral als een kans, al is het voor sommigen in dit vak een gigantisch risico.” Op langere termijn ziet hij zichzelf een stap terug doen, als adviseur van bedrijven die ergens vastlopen, in plaats van zelf in alle processen te zitten.

De chef uit Eindhoven

Vraag hem om advies voor vakgenoten en Joost begint niet over Excel, AI of carrièrestappen. Hij begint over zijn broertje, een jongen die niks met school had en thuis nooit kookte. Toch besloot hij te stoppen met school en kok te worden. Tegenwoordig is hij een fantastische chef-kok in een van de beste restaurants van Eindhoven. “Die vindt dat gewoon vet. Dat is het belangrijkste. Daar ben ik ook wel trots op, dat hij dat durfde.”

Daar zit voor Joost de kern. Zoek een omgeving, of een eigen idee, waar je het de moeite waard vindt om veertig uur per week of meer in te steken. “Je bent het grootste deel van je tijd aan het werk. Als je dan niet kunt zijn wie je bent, of niet kunt doen wat je wilt, is dat zonde.”